Strona główna » Historia

Historia

Parafia w Żychlinie k/Konina jest jedyną parafią ewangelicko-reformowaną zachowaną od czasów polskiej Reformacji do dnia dzisiejszego. Krytyka narastających nadużyć i odstępstw od zasad ewangelii w Kościele katolickim wywołała w XVI wieku ruch odnowy zwany Reformacją w wyniku której w wielu krajach Europy wyodrębniły się niezależne kościoły protestanckie (ewangelicko-augsburski, ewangelicko-reformowany, anglikański i inne). W Polsce w II połowie XVI w. stronnictwo reform podjęło próby zwołania ogólnokrajowego soboru, którego zadaniem miało być utworzenie niezależnego od Rzymu kościoła narodowego. W tych warunkach, podobnie jak to było w wielu rejonach Rzeczpospolitej, znaczna część szlachty ziemi konińskiej przystąpiła do zwolenników reform, przyjmując wyznanie ewangelicko-reformowane. Gdy w Europie Zachodniej protestantyzm umocnił swą pozycję w Polsce polityka obozu katolickiego doprowadziła do upadku koncepcji kościoła narodowego. Triumfująca kontrreformacja zniweczyła dorobek okresu reform, a położenie ewangelików zaczęło się stopniowo pogarszać.

Początki parafii należy wiązać z ufundowaniem przez Piotra i Katarzynę Żychlińskich w 1610 roku drewnianego kościoła. W jej historii były okresy lepsze i gorsze, były też momenty poważnego zagrożenia. Tak było np. w okresie konfederacji barskiej, gdy w czasie napadu na plebanię został zamordowany ksiądz J.S. Majewski. W połowie XVIII w. dobra żychlińskie przechodzą w posiadanie innej rodziny ewangelickiej, Bronikowskich, którzy stają się nowymi patronami zboru. Za ich czasów w I połowie XIX w. zostały zbudowane wszystkie istniejące do dziś nieruchomości parafialne. W ciągu XIX w. elita zborowa, jaką były rodziny szlachty ewangelickiej, w wyniku koligacji z rodzinami katolickimi powoli odchodzi od wyznania przodków. W mniejszym stopniu dotyczyło to miejscowej ludności. Dopiero obie wojny światowe doprowadziły do rozproszenia znacznej części parafian.

Postacie związane z parafią żychlińską:

  • Piotr Żychliński, pułkownik, starosta wałecki, podkomorzy kaliski, uczestnik bitwy pod Chocimiem, patron zboru w latach 1665-1697.
  • Andrzej Piotrowski, miecznik wieluński, znany jako ostatni poseł ewangelicki usunięty w 1718 roku z izby poselskiej, pochowany w Żychlinie w 1736 roku.
  • Adam Feliks Bronikowski, szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, poseł na Sejm Czteroletni, senator-kasztelan Królestwa Kongresowego, patron zboru w latach 1778-1840.
  • Aleksander Chlebowski, pułkownik, uczestnik powstania kościuszkowskiego. W czasie wojen napoleońskich walczył w dywizji generała Dąbrowskiego, odznaczony Krzyżem Legii Honorowej, pochowany w Żychlinie w 1848 roku.